Het Plan voor tegengestelde actie is een oefening uit de dialectische gedragstherapie (DBT) om een emotie en de bijbehorende handelingsdrang te benoemen. Je begint met opmerken wat je voelt en waartoe je je gedrongen voelt, zonder een van beide te veroordelen of te proberen te veranderen.
Vervolgens helpt het werkblad je de feiten en context te controleren: wat er is gebeurd, wat de emotie mogelijk aangeeft, of de drang bij de situatie past en welke veiligheids- of relationele factoren belangrijk zijn. Deze stap komt vóór je een actie overweegt.
Als de drang niet bij de feiten past en een andere reactie veilig en nuttig zou zijn, kun je één kleine, zachte tegengestelde actie overwegen die bij je waarden past. De keuze is optioneel: je kunt pauzeren, ervoor kiezen niets te doen of steun zoeken. De emotie kan blijven; tegengestelde actie is geen onderdrukking van emoties, gedwongen positiviteit of een eis om je gevoelens te veranderen.
Gebruik dit werkblad niet om een drang die verband houdt met gevaar of dwang te negeren; geef veiligheid en steun voorrang en gebruik het Veiligheidsplan. Het is niet bedoeld voor trauma-activering of acute rouw; overweeg in plaats daarvan het Plan voor reacties op traumaherinneringen, het Persoonlijke aardingsmenu of meelevende steun. Stop tijdens een actieve crisis en neem contact op met lokale hulpdiensten of een crisishulplijn; gebruik je Veiligheidsplan als je dat hebt.
